Quạt Hologram được phát minh khi nào ?
Bạn có thể thấy một logo 3D lơ lửng giữa không trung tại một trung tâm thương mại hiện đại. Đó có thể là logo của một thương hiệu giày dép lơ lửng bên ngoài cửa hàng, hoặc một nhân vật hoạt hình nháy mắt với trẻ em. Đó chính là sự kỳ diệu của quạt hologram. Những thứ này trông giống như bước ra từ phim khoa học viễn tưởng, nhưng mất nhiều thời gian hơn bạn nghĩ để chúng từ ý tưởng đến kệ hàng. Hãy cùng quay ngược thời gian: quạt hologram được tạo ra lần đầu tiên khi nào?
Nguồn gốc: Những ngày đầu của Holography (những năm 1940–2000)
Trước tiên, chúng ta cần phân biệt “holography” (khoa học về hình ảnh 3D) với “quạt hologram” (thiết bị quay). Câu chuyện bắt đầu từ chính holography.
Trong quá trình nỗ lực cải tiến kính hiển vi điện tử, nhà vật lý người Anh gốc Hungary Dennis Gabor đã nảy ra ý tưởng cốt lõi đằng sau holography vào năm 1948. Ông đã tìm ra cách ghi lại không chỉ ánh sáng phản chiếu từ một vật thể (như ảnh chụp) mà còn cả “pha” của nó, cho phép tạo ra một ảnh hologram 3D thay đổi khi bạn di chuyển. Ông đã nhận được Giải Nobel Vật lý năm 1971 cho công trình quan trọng này.
Nhưng ảnh ba chiều đầu tiên của Gabor vẫn còn mờ và cần tia laser đặc biệt để nhìn thấy. Chúng vẫn chỉ là những thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, chứ chưa phải công nghệ tiêu dùng. Trong nhiều thập kỷ, ảnh ba chiều chỉ giới hạn trong nghiên cứu hoặc ứng dụng chuyên biệt (như ảnh ba chiều bảo mật trên thẻ tín dụng). Phải mất thêm 60 năm nữa, những mảnh ghép này mới trở nên hoàn chỉnh với những người yêu thích ảnh ba chiều.

Những tia lửa đầu tiên: nguyên mẫu và “bằng chứng khái niệm” (những năm 2010)
Cánh quạt quay nhanh và đèn LED nhỏ là hai công nghệ mới quan trọng mà người hâm mộ công nghệ hologram cần đến. Cả hai công nghệ này đều cần được cải tiến để phát minh của chúng có thể thành hiện thực, và chúng đã làm được điều đó vào những năm 2010.
Đến đầu những năm 2010, công nghệ LED đã trở nên nhỏ gọn hơn. Các kỹ sư bắt đầu thử nghiệm ý tưởng đặt những đèn LED này lên trên các cánh quạt đang quay.
Từ năm 2012 đến 2014, những người đam mê và các công ty khởi nghiệp đã tạo ra các nguyên mẫu thô sơ, giống như động cơ đồ chơi được kết nối với đèn LED và pin. Các đèn LED nhấp nháy “vẽ” hình ảnh 2D trên không trung khi chúng quay nhanh (hàng trăm lần mỗi giây). Với thời gian chính xác, ảo ảnh hiện lên dưới dạng 3D.
Một trong những người tiên phong là nhà phát minh người Nhật Takayuki Hoshi, người đã đăng video lan truyền năm 2013 giới thiệu một thiết bị tự chế với bốn lưỡi dao gắn đèn LED hiển thị một khối lập phương nổi. “Nó khá thô sơ”, Hoshi sau đó thừa nhận, “nhưng mọi người nhận ra rằng nó có thể hơn cả một sở thích.”
Những chiếc quạt ba chiều thương mại đầu tiên (2015–2018)
Những chiếc quạt holographic thương mại đầu tiên ra mắt vào năm 2015. Chúng to, đắt tiền (trên 500 đô la) và chỉ hoạt động với hình ảnh có độ phân giải thấp. Tuy nhiên, chúng đã đánh dấu một bước ngoặt.
Một công ty khởi nghiệp tại Mỹ, HoloFan, đã ra mắt “HoloFan Mini” vào năm 2016 (kích thước bằng một chiếc quạt bàn, 8 cánh quạt, 32 đèn LED). Những người đầu tiên sử dụng sản phẩm này bao gồm các cửa hàng bán lẻ: một thương hiệu quần áo ở New York đã sử dụng nó để làm biển hiệu “SALE” nổi, trong khi một cửa hàng điện thoại ở Tokyo trưng bày các mô hình sản phẩm 3D.
Hạn chế? Hệ thống này có độ phân giải thấp (chất lượng 240p) và khả năng hiển thị kém trong điều kiện ánh sáng mạnh. Tuy nhiên, nhu cầu ngày càng tăng. Đến năm 2018, các đối thủ cạnh tranh như HoloVision của Trung Quốc và 3D Hologram Tech của Châu Âu đã giảm giá xuống còn 200 đô la và nâng cấp đèn LED.
Trở nên phổ biến: 2019–nay
Hai bước đột phá đã đưa quạt hologram trở nên phổ biến:
1. Độ phân giải cao hơn: Micro-LED cho phép hình ảnh sắc nét hơn (ví dụ: mẫu 2020 của HoloVision với 128 đèn LED trên mỗi cánh quạt).
2. Phần mềm thông minh hơn: Kết nối Bluetooth và ứng dụng cho phép người dùng thiết kế hình ảnh hologram tùy chỉnh – các tiệm bánh nổi với bánh 3D; phòng tập thể dục trưng bày tạ xoay.
Đến năm 2022, các mẫu hologram trị giá 100 đô la đã tràn ngập thị trường trực tuyến. Các gia đình sử dụng chúng cho các bữa tiệc (với dòng chữ “Chúc mừng sinh nhật” nổi), trong khi giáo viên hiển thị các hành tinh hoặc tế bào 3D.
Xu hướng ngành hướng đến:
• Thiết lập nhiều quạt: Kết nối 2–4 quạt để tạo ra hình ảnh ba chiều lớn hơn (ví dụ: linh vật thể thao cao 1,8 mét).
• Hình ảnh ba chiều phản hồi cảm ứng: Cảm biến cho phép người dùng “chạm” vào hình ảnh nổi để tạm dừng video hoặc chuyển đổi menu.
Thị trường này dự kiến sẽ đạt 1,2 tỷ vào năm 2027 (tăng từ 300 triệu vào năm 2021), được thúc đẩy bởi các tích hợp như đồng bộ hóa mạng xã hội – hãy tưởng tượng một cửa hàng cập nhật hình ảnh ba chiều của mình bằng cách đăng một tweet.
Kết luận: Từ sở thích đến công nghệ hàng ngày
Những người hâm mộ công nghệ ảnh ba chiều đến từ nhiều năm nghiên cứu về ảnh ba chiều, được thúc đẩy bởi sự phát triển của đèn LED và động cơ vào những năm 2010. Các nguyên mẫu được chế tạo từ năm 2012 đến 2014, và các phiên bản thương mại ra mắt vào năm 2015. Hiện nay, chúng đã phổ biến khắp nơi, và mười năm tới sẽ mang đến nhiều ý tưởng mới hơn nữa.

